Get Adobe Flash player

پرده‌هایی از عاشورا و سنت نقاشی قهوه‌خانه

نقاشی قهوه‌خانه شیوه‌ای از نقاشی ایرانی است. این نقاشی، نقاشی روایی با تکنیک رنگ روغن و با درون‌مایه‌های رزمی، مذهبی و بزمی است که در اواخر قاجار و اوایل پهلوی همزمان با جنبش مشروطه ایران اوج گرفت. مبدا این هنر، سنت قصه‌خوانی و مرثیه‌سرایی و تعزیه‌خوانی در ایران است که پیشینهٔ آن به سده‌ها پیش از ایجاد قهوه‌خانه‌ها و چای‌خانه‌ها می‌رسد. این نقاشی به دست هنرمندانی مکتب‌نرفته پدیدار شد.

این شیوهٔ نقاشی را از دید موضوع کلی می‌توان به دو دسته تقسیم کرد:

نقاشی‌های مذهبی:

نقاشی‌های مذهبی مجموعه‌ای از چهره‌های پیشوایان و بزرگان دین و مذهب و صحنه‌هایی از جنگ‌ها و نبردهای معروف پیامبر اسلام و علی بن ابیطالب و رویدادهای کربلا را شامل می‌شود.

نقاشی‌های غیرمذهبی:

نقاشی‌های غیرمذهبی شامل مجموعه‌ای بزرگ از داستان‌های رزمی و بزمی ایرانی است که به رویدادها و اتفاقات افسانه‌ای، حماسی، تاریخی و چهره‌هایی از شاهان و قهرمانان شاهنامه (چون سیاوش و رستم) و صحنه‌هایی از میدان‌های نبرد و عرصه‌های عشق‌ورزی و دلدادگی قهرمانان و بزم‌گاه‌های شاهان است.

استادان و پیشکسوتان:

حسین قوللر آقاسی و محمد مدبر از پیشکسوتان نقاشی قهوه‌خانه‌ای هستند. پس از ایشان، شاگردانشان مانند فتح‌الله آقاسی، عباس بلوکی‌فر، حسن اسماعیل‌زاده و حسن همدانی راه استادان را پی ‌گرفتند.

نگارگران معاصر:

از استادان نگارگری قهوه‌خانه‌ای در روزگار معاصر می‌توان به زنده‌یاد علی‌اکبر لرنی، زنده‌یاد محمد فراهانی، سیدحسین حسینی و منصور وفایی اشاره کرد.

 فروشگاه مرکزی شهرکتاب به مناسبت ماه محرم، تصاویری از برخی نقاشی‌های به‌جا مانده این سنت را از کتاب «ترکیب‌بند محتشم کاشانی» (انتشارات ایران) انتخاب کرد و از اول محرم (۱۴ آبان) تا اربعین حسینی (۲ دی) در معرض دید عموم قرار داد.